مرتضى راوندى

345

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

مناطق سردسير ايران ، اشاراتى كرده‌اند . وسيلهء سوخت : كاررى در سفرنامهء خود ، مىنويسد : در يكى از دهات آذربايجان ، چوب بقدرى كم است كه مردم « در زمستان ، از تپالهء حيوانات كه در تابستان آنها را جلو آفتاب خشك مىكنند ، براى گرمى استفاده مىنمايند . » « 1 » كرسى : پيترو دلاواله ، در طى مسافرت خود ، براى اولين‌بار ، در كردستان با « كرسى » مواجه مىشود و از اين‌كه در ايران بجاى بخارى ، از كرسى براى گرم شدن استفاده مىكنند اظهار شگفتى مىكند . وى در سفرنامهء خود ، بتفصيل ، از خصوصيات كرسى يعنى « چاله » يا منقل آتش و طرز نهادن آن در وسط چهارپايهء كرسى و لحاف بزرگى كه در روى آن مىافكنند و دشكهايى كه در چهار طرف آن قرار مىدهند ، سخن مىگويد و مىنويسد : مردم « در موقع غذا خوردن و صحبت كردن و حتى براى خوابيدن ، از آن استفاده مىكنند . و اشخاص ، روى زمين ، در روى تشكهايى كه كنار آن قرار دارد ، بطورى مىنشينند كه شانه و پشت آنان به ديوارى كه جلو آن متكا و بالش چيده شده است تكيه مىكنند . حرارت اين دستگاه به اندازه‌اى مطبوع و لذت‌بخش است كه من هرگز وسيله‌اى به اين مفيدى براى مبارزه با سرماى زمستان نديده‌ام ؛ و قصد دارم موقع مراجعت به ايتاليا دستور دهم نمونه‌هايى از آن بسازند . » « 2 » سرگذشت ساختمانها و مواد ساختمانى « مواد اوليهء ساختمانى غالبا در طول تاريخ بشر ، يكسان مانده‌اند . در اقتصاد مردم اوليه و عقب‌مانده ، گل ، برگ ، كاه ، پوست ، استخوان و ساير موادى كه به آسانى تهيه مىگردد ، براى خانه‌سازى به كار مىرفته ، اما بيشتر بناها و راههاى جهان از چوب و سنگ ساخته شده است . در آغاز تاريخ ، انسان فقط با كلفت كردن ديوار و افزودن به عرض آن ، مسكنى براى خود فراهم مىكرد . به اين ترتيب ، در طرح‌ريزى محدوديتهاى فراوانى پيش مىآمد . اما با پيدايش آهن و فولاد ، در استخوانبندى بنا و به كار بردن سيمان و ماسه اكنون لازم نيست براى تأمين دوام و ارتفاع بنا مقادير هنگفتى مواد ساختمانى را بر سر هم سوار كنند . به اين ترتيب ، آهن و فولاد در صنايع ساختمانى انقلابى عظيم ايجاد كردند ؛ يعنى در حال حاضر غير از شن ، قلوه‌سنگ ، آهك ، خاك رس ، گچ ، چوب ، قير ، از آهن و فولاد ، كائوچو و كاشيهاى پلاستيكى ، آجرهاى شيشه ، ورقه‌هاى نسوز و آجرهاى سيمانى در ساختمانهاى جديد استفاده مىكنند . معمولا معمارها سعى مىكنند بنا را با موادى كه در محل موجود است ، بسازند و بار گران هزينهء حمل‌ونقل را تحمل نكنند . در بعضى از نقاط آمريكا ، استخوانبندى بنا را با الوار جنگلى بالا مىآورند در حالىكه در انگلستان و آلمان ، بيشتر بنا را با سنگ و آجر مىسازند . چوب و صنايع نجارى از ديرباز ، در ساختمانها ضرورت قطعى داشته . در سراسر عالم ، چوب را به شكل تير و الوار و يا تخته حمل‌ونقل مىنمايند ، و خانه‌ها و مبل ، بنا بخصوصيات محل ، بوسيلهء نجارها و مبلسازان ساخته و پرداخته مىشود . از جنگ جهانى دوم به بعد ، خانه‌هاى پيش ساخته متداول گرديده و مورد قبول عامهء

--> ( 1 ) . سفرنامهء كاررى ، پيشين . ص 44 . ( 2 ) . سفرنامهء پيترو دلاواله ، پيشين . ص 15 .